Petersburżanie

Urodzeni w Sankt Petersburgu — z Petersburga pochodzi wiele znanych postaci: m.in. czterech noblistów, troje najważniejszych ludzi w Rosji: prezydent, premier, wicepremier. Poniżej opisujemy tylko kilka, wybranych znanych życiorysów osób urodzonych nad Newą. Z Petersburgiem związanych było także wielu pisarzy: tu żył i tworzył Aleksander Puszkin i Mikołaj Gogol; jednak największa sławę miastu przyniósł moskwicz, Fiodor Dostojewski, który mieszkał w Petersburgu przez ponad 30 lat. Nad Newą komponował i wystawiał w Teatrze Maryjskim Piotr Czajkowski, tworzyli tu wszyscy kompozytorzy rosyjscy zaliczani do tzw. »potężnej gromadki« oraz wielu malarzy i działaczy politycznych. Petersburg zawdzięcza miano kulturalnej stolicy Rosji nie tylko piastowanej w latach 1712-1918 funkcji stołecznej Imperium Rosyjskiego, ale także nieustannemu napływowi artystów do miasta.

Dmitrij Miedwiediew

Prezydent Federacji Rosyjskiej w latach 2008-2012, obecnie premier.

Dmitrij Anatoljewicz Miedwiediew (ros. Дмитрий Анатольевич Медведев) urodził się w 1965 r. w Leningrdzie (obecnie Sankt Petersburg). W młodości ćwiczył wioślarstwo, był prymusem w miejscowej szkole. W 1987 r. ukończył studia prawnicze na Leningradzkim Uniwersytecie Państwowym Trzy lata później zdobył tytuł doktora nauk prawnych. Był specjalistą w dziedzinie komparastyki prawniczej — opracowywania porównań, relacji między systemami prawnymi. Wiedza ta okazała się szczególnie przydatna w Rosji czasów pieriestrojki. Po upadku ZSRR, w latach 90. Miedwiediew pracował jako wykładowca na Wydziale Prawa Uniwersytetu Państwowego w Sankt Petersburgu.

Zdobył uznanie profesora Katedry Prawa Gospodarczego — Antatolija Sobczaka, który w 1991 r. został burmistrzem Petersburga i jako swego eksperta wybrał właśnie D. Miedwiediewa. Z kolei na stanowisku wicemera odpowiedzialnego za kontakty i inwestycje zagraniczne obsadził Władimira Putina. W. Putin i D. Miedwiediew zachęcali do inwestycji w rejonie miasta niemieckie, szwedzkie i fińskie firmy. Ich współpraca zaowocowała wielomilionowymi kontraktami. Jednak po przegranej A. Sobczaka w wyborach na mera miasta ich drogi się rozeszły: W. Putin wyjechał do Moskwy, a D. Miedwiediew wrócił na uniwersytet. Jednak błyskawiczna kariera PW. utina w stolicy zmieniła tok wydarzeń. W. Putin wraz z objęciem urzędu premiera mianował swego współpracownika z Petersburga na szefa kancelarii rządu. A gdy później został prezydentem, zarekomendował D. Miedwiediewa na stanowisko wiceszefa administracji rządu.

D. Miedwiediew na Kremlu zajmował się tym, na czym zna się najlepiej: poprawiał luki w rosyjskim prawodawstwie, tak, że stało się ono »jednym z najbardziej postępowych na świecie«. W 2000 r. D. Miedwiediew zasiadł w Radzie Dyrektorskiej Gazpromu, której od 2002 r. przewodniczył. W 2005 r. zaniechał tej funkcji, stając się jednym z najbardziej wpływowych rosyjskich polityków: w listopadzie 2005 r. został mianowany pierwszym wicepremierem Federacji Rosyjskiej. Nie ma wątpliwości, iż D. Miedwiediew został wypromowany dzięki sukcesom politycznym W. Putina.

D. Miedwiediewowi jeszcze jako premierowi zlecono objęcie kierownictwa nad narodowymi projektami (ros. национальные проекты), które nazwano »inwestycją w człowieka«. Idea jest prosta: 324 mld. rubli są kierowane na dotacje edukacji, medycyny i nauki. Pieniądze są zużywane zarówno na wyposażenie starych, jak i na budowę nowych centrów badawczych i medycznych. Fundusze są też zarezerwowane na wsparcie wsi, program antykorupcyjny, demograficzny, gazyfikację kraju i inne. Rosjanie scpetycznie odnieśli się do pomysłu projektów rządu i wg badań opinii publicznej uznali je raczej za chwyt marketingowy (czy raczej wyborczy).

D. Miedwiediew w przeciwieństwie do W. Putina czy Siergieja Iwanowa nie był nigdy związany ze służbami KGB, czy wojną w Czeczenii. Jego poglądy są jednak zbieżne z tymi prezentowanymi przez Kreml za czasów prezydentury W. Putina.

W wyborach w marcu 2008 r. wyprzedził Gienadija Ziuganowa (17,72% głosów), Władimira Żyrinowskiego (9,35%) i Andrieja Bogdanowa (1,3%), uzyskując 70,28% poparcia. Podobny rezultat osiągnął w Petersburgu, zdobywając 72,27% głosów. Do wyborów D. Miedwiediew wystartował pod hasłem: Razem zwyciężymy, co jest aluzją do współrządów z W. Putinem, jako premierem. Nieco ponad 40-letni D. Miedwiediem został najmłodszym władcą Rosji od 1917 r., kiedy to przewodnictwo w Rządzie Tymczasowym objął 36-letni Aleksander Kierenskij. D.Miedwiediew szybko stał się obiektem zainteresowania tzw. żółtej prasy (czyli rosyjskiej prasy brukowej).

Kolejno od lewej: Władimir Lenin (1917-24), Josif Stalin (1924-53), Nikita Chruszczow (1953-64), Leonid Breżniew (1964-82), Jurij Andropow (1982-84), Konstantin Czernienko (1984-85), Michaił Gorbaczow (1985-91), Boris Jelcyn (1991-99), Władimir Putin (2000-08), Dmitrij Miedwiediew (2008-). Źródło grafiki: zgodnie z licencją kremlin.ru.

Rosjanie wyznaczyli »regułę«, wg której władzę obejmują kolejni carowie/ pierwsi sekretarze/ prezydenci. Po rosyjsku nazywa się ona łysyj-wołosatyj (ros. лысый - волосатый). Według niej na przemian po sobie następują władcy łysawi i właśnie — »wołosaci«. Żart ten, którego datować można już na I połowę XIX wieku, został Rosjanom przypomniany w kontekście objęcia władzy przez D. Miedwiediewa w 2008 r.

Od Mikołaja II do D. Miedwiediewa. Żywoty obu władców Rosji dzieli prawie sto lat. Pierwszy z nich urodził się w 1868 r. w Carskim Siole pod Petersburgiem, drugi w 1965 r. w Petersburgu przemianowanym na Leningrad. Zewnętrznie są niebywale podobni i nie zmienia tego ani odmienny strój czy fryzura. Niektórzy rosyjscy blogerzy idą krok dalej i mówią żartobliwie o »reinkarnacji ostatniego cara Rosji«. Źródło grafiki: zgodnie z licencją kremlin.ru.

Josif Brodski

Poeta, dramaturg i eseista rosyjski pochodzenia żydowskiego, tworzący w języku rosyjskim oraz rzadziej po angielsku. Jeden z najsłynniejszych rosyjskich poetów emigracyjnych. Przedstawiciel neoklasycystycznego nurtu literackiego XX wieku. Laureat Literackiej Nagrody Nobla za 1987 r.

Josif Aleksandrowicz Brodski (ros. Иосиф Александрович Бродский) urodził się w 1940 r. w Leningradzie (obecnie Sankt Petersburg). Był samoukiem — mając 15 lat wyszedł w czasie jednej z lekcji i nigdy więcej już do szkoły nie wrócił. Fakt ten zmusił młodego J. Brodskiego do samodzielnego zdobywania wiedzy humanistycznej. Początkowo utrzymywał się z pracy w fabryce. Później imał się różnych zajęć: od pracy w prosektorium po palenie w maszynowni statku oraz uczestnictwo w wyprawach geologicznych. Zaczął pisać wiersze, które mimo że niepublikowane, zdobyły duży rozgłos wśród rosyjskich środowisk literackich, w tym Anny Achmatowej — wybitnej poetki rosyjskiej, która wspierała młodego poetę.

J. Brodski zadebiutował swoimi wierszami w prasie w 1962 r. Ponieważ nie był jednak zrzeszony w Związku Pisarzy Radzieckich, został ostro skrytykowany w 1963 r. na łamach gazety »Wieczernij Leningrad«. W 1964 r. został aresztowany i skazany w głośnym procesie za »pasożytnictwo« na pięć lat przymusowych robót. Na skutek nacisków zagranicznych środowisk literackich został zwolniony już po osiemnastu miesiącach pobytu w obozie pod Archangielskiem. Po zwolnieniu z obozu w 1965 r. J. Brodski rozpoczął naukę języka angielskiego, a także polskiego — był tłumaczem i miłośnikiem poezji Czesława Miłosza oraz Zbigniewa Herberta. Poezja J. Brodskiego dawała wyraz dystansu i ironii poety wobec otaczającego świata. W swojej twórczości nawiązywał również do kazań Johna Donne'a — angielskiego metafizycznego poety barokowego. Jednak J. Brodski nie mógł swobodnie prezentować swego dorobku literackiego w ZSRR. W latach 1966-1967 ukazały się zaledwie cztery jego utwory.

W 1972 r. J. Brodski został zmuszony do emigracji. Początkowo wyjechał do Wiednia. Ostatecznie osiadł w USA, gdzie wykładał na kilku uniwersytetach m.in. historię literatury Rosji. W 1980 r. otrzymał obywatelstwo amerykańskie, a już rok później osiedlił się na stałe w Nowym Jorku, który już wkrótce stał się jego drugim miastem rodzinnym.

J. Brodski nadal stawiał pytania o ład wszechświata, duszę ludzką, sens życia i śmierć. Stronił od aktualności politycznej, chociaż bezpośrednio po utracie obywatelstwa ZSRR, napisał list do Leonida Breżniewa, w którym oznajmił, że nie przestaje być poetą rosyjskim — tyle, że zmuszonym do emigracji. J. Brodski nie zapominał tez o rodzinnym Petersburgu — jak mówił mieście przemianowanym. W eseju »Petersburg« pisał: »Petersburg, nie mając co ze sobą począć, zastygł w swym wyglądzie XIX-wiecznego miasta, jakby pozował do zdjęcia.«. Mistrzowski portret Leningrado-Petersburga wraz ze wspomnieniami autobiograficznymi J. Brodskiego można znaleźć też w »Przewodniku po przemianowanym mieście« (1979) i »W półtora pokoju« (1985). »Dyptyk petersburski« J. Brodskiego nie jest zwykłym przewodnikiem po mieście — liczne są tu akcenty autobiograficzne oraz alegoryczne, poetyckie opisy Petersburga.

Swoją literacką oryginalnością — zarówno stylistyczną (to on na dobre wprowadził biały wiersz do literatury rosyjskiej) jak i tematyczną — zdobył uznanie światowych środowisk literackich. Poezja J. Brodskiego nawiązywała do form klasycznych, dorobku starożytnych cywilizacji, tradycji czerpanych z Biblii oraz myśli prawosławnej i bizantyjskiej; pisał: »z punktu widzenia świadomości im bardziej człowiek jest współczesny, tym bardziej starożytny«. W 1987 r. J. Brodski otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za »uniwersalne wartości całokształtu twórczości literackiej, odznaczające się jasnością myśli i poetycką siłą«. W 1993 r. J. Brodski — miłośnik poezji polskiej — został wyróżniony tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Czesław Miłosz tak ocenił J. Brodskiego (1988 r.): »Skłonny jestem nazwać Brodskiego poetą metafizycznym w sensie, w jakim stosuje się ten przymiotnik do angielskich poetów XVII w. Stanęli oni wobec naukowego przewrotu, wobec nowej filozofii, która wszystko podaje w wątpliwość, jak pisał John Donne, wyprzedzając tym Kartezjusza«.

Dorobek literacki J. Brodskiego stanowiły liczne zbiory wierszy pisane po rosyjsku, a także dwa zbiory esejów po angielsku oraz jedna sztuka teatralna. Wiele z jego utworów doczekało się tłumaczenia również na język polski.

Nawet po upadku ZSRR w 1991 r., J. Brodski nie zdecydował się odwiedzić Rosji, mimo że był tam wielokrotnie zapraszany — w tym szczególnie do Petersburga. Zmarł w 1996 r. na zawał. Został pochowany w Wenecji na słynnym cmentarzu San Michele. Pomnik J. Brodskiego w Petersburgu znajduje się na dziedzińcu Wydziału Filologii Uniwersytetu w Sankt Petersburgu. Kompozycja nosi nazwę »Brodski przyjechał« i została odsłonięta w listopadzie 2005 r.

Władimir Putin

Prezydent Rosji w latach 2000-2008 oraz od 2012 r.

Władimir Władimirowicz Putin (ros. Владимир Владимирович Путин)urodził się w 1952 r. w Leningradzie (obecnie Sankt Petersburg). Został ochrzczony w prawosławnej cerkwi przez swoich rodziców: Marię Iwanowną i Władimira Spirydonowicza, chociaż komunistyczne władze surowo tego zabraniały. Rodzice W. Putina zmarli tuż przed objęciem przez niego stanowiska prezydenta — ojciec w sierpniu 1999 r., matka pół roku wcześniej. W. Putin w młodości regularnie uprawiał sport: był wielokrotnym mistrzem Leningradu w sambo (rosyjska sztuka walki) i judo. W 1975 r. ukończył studia prawnicze na Leningradzkim Uniwersytecie Państwowym. Już w trakcie studiów zwerbowano go do służb specjalnych. Wkrótce został oficerem operacyjnym KGB. W Leningradzie poznał Ludmiłę Szkriebniewę — stewardessę z Kaliningradu, która później została jego żoną (obecnie są rozwiedzeni).

W. Putin spędził blisko 10 lat w Związku Radzieckim, zanim w 1985 r. oddelegowano go do Drezna w ówczesnej NRD, gdzie pracował w wywiadzie i zbierał informacje o NATO. Dziś mówi: »To była interesująca praca. Dała mi wiedzę, jak porozumiewać się z ludźmi. Nauczyłem się też odróżniać sprawy ważne od nieistotnych.« Gdy po pięciu latach pobytu we Wschodnich Niemczech, gdzie poznał m.in. Gerharda Schrödera — byłego kanclerza Niemiec, Putin wrócił do Leningradu, Związek Radziecki przeszedł do historii. Wkrótce Leningrad ogłoszono Sankt Petersburgiem. W 1997 r. W. Putin napisał pracę doktorską z ekonomii w Instytucie Górnictwa w Petersburgu.

W. Putin w 1990 r. został doradcą ds. sytuacji nadzwyczajnych mera Leningradu. W 1991 r. w czasie trwania Puczu G. Jenajewa wystąpił z KGB. W latach 1992-1996 objął stanowisko wicemera Sankt Petersburga ds. kontaktów i inwestycji zagranicznych. Gdy ówczesny mer Petersburga — Anatolij Sobczak — w 1996 r. przegrał z własnym doradcą w wyborach, Putin zrezygnował z kontynuowania pracy w administracji miasta. Już w tym samym roku Anatolij Czubajs zarekomendował W. Putina do pracy w kancelarii prezydenta Borysa Jelcyna. Od tej chwili kariera polityczna Putina nabrała rozpędu. W 1998 r. został pierwszym zastępcą administracji B. Jelcyna, a przez kolejny rok, aż do sierpnia 1999 r. sprawował urząd szefa Federalnej Służby Bezpieczeństwa. W. Putin wkrótce zdobył sobie zaufanie prezydenta B. Jelcyna i »familii«, czyli jego biura politycznego złożonego z wpływowych oligarchów oraz ludzi, którzy byli mu faktycznie bliscy. Putin stał się ulubionym kandydatem na prezydenta córki i zięcia B. Jelcyna.

9 sierpnia 1999 r. dotychczasowy szef rządu Rosji — Siergiej Stiepaszyn, został zdymisjonowany, a nowym premierem ogłoszono W. Putina. W tym samym czasie rozpoczęła się wojna na Kaukazie. Oddziały Szamila Basajewa wkroczyły do Dagestanu z zamiarem utworzenia państwa muzułmańskiego na całym północnym Kaukazie. Nowy premier szybko pojechał odwiedzić rosyjskich żołnierzy w tym rejonie. Na miejscu podpisał też plany bojowe, czego w Rosji nie robiono od czasów radzieckich: w latach 90. zwykle najpierw wydawano ustne rozkazy, a w razie porażki odżegnywano się od nich. Krytycy W. Putina widzieli jednak w tym ruchu elementy kampanii wyborczej. Jednak i to nie dało Putinowi zbyt wiele: na dziesięć miesięcy przed wyborami prezydenckimi na W. Putina zdecydowanych było głosować tylko 3% wyborców. Wskutek pozytywnego dla Rosji obrotu wojny w Czeczenii, polepszania się sytuacji ekonomicznej kraju i roli mediów, Putin szybko zdobył poparcie. Wojna w Czeczenii wywołała jednak oskarżenia o łamanie praw człowieka pod adresem Putina.

19 grudnia 1999 r. w wyborach parlamentarnych 23% Rosjan opowiedziało się za partią »Jedność«, którą utworzono zaledwie na dwa miesiące przed wyborami, a jej głównym atutem zdawało się być właśnie poparcie dla W. Putina. Znacznie wyprzedziła ona partię J. Primakowa (wpływowego byłego premiera), która zajęła drugą pozycję(13% poparcia). 31 sierpnia 1999 r. B. Jelcyn podał się do dymisji i zgodnie z rosyjską konstytucją tymczasowym prezydentem został premier. Wybory prezydenckie zostały ustalone na marzec 2000 r. B. Jelcyn tłumacząc swoją decyzje powiedział: »chcę odejść ładnie. Po pierwsze Rosja teraz ma dobre wskaźniki[ekonomiczne]; poprawiają się.« Jelcyn polecił pozostawić W. Putinowi na Kremlu tych, którzy zajmują kluczowe stanowiska. Chciał, aby w Rosji nadal władzę utrzymywała »familia«, która jednak Rosjanom kojarzyła się z oszustwami, korupcją, oligarchami, a sprawowała władzę w latach 90.

Nowy prezydent pozostawił szefa administracji B. Jelcyna, ale na inne ważne stanowiska powołał już nowych urzędników, często znanych sobie jeszcze z »czasów petersburskich«. W. Putin zaczął ujawniać swoją prawdziwą twarz: zlekceważył »familię«, stał się samodzielny. B. Bieriezowskij — szara eminencja Kremla, został zmuszony do ucieczki zagranicę. 26 marca 2000 r. W. Putin został wybrany w I turze wyborów na urząd prezydenta Federacji Rosyjskiej, uzyskując 52,9% poparcia. 4 lata później następną kadencję umożliwiły mu wybory, w których zdobył już 71,2% głosów. Od początku W. Putin chciał uchodzić za nowoczesnego przywódcę zorientowanego na Zachód (co zmieniło się pod koniec drugiej kadencji), ale jednocześnie umacniającego władzę centralną. Mówił: »od zarania swego istnienia Rosja była państwem scentralizowanym. W gruncie rzeczy to jest coś, co tkwi w kodzie genetycznym, w tradycji i mentalności narodu.«

W obecnej tradycji Rosji więcej jest nawiązań do tradycji carskiej, aniżeli komunistycznej. Herbem jest dwugłowy orzeł, flaga — biało-niebiesko-czerwona, ale hymnem zgodnie z dekretem W. Putina ustalono w 2000 r. wszechrozpoznawalną, radziecką melodię A. Aleksandrowa. Według sondaży WCIOM Rosjanie uważają, że polityka Putina zmierzała do zwiększenia wpływów i roli Rosji na świecie (81%). Putin chce też zbliżenia Rosji z Zachodem (74%), ma na celu zaprowadzenie w kraju porządku (72%) i wzmocnienie władzy (70%).

W 2008 r. wręcz międzynarodową sensację wywołały pogłoski, jakoby W. Putin miał mieć romans z Aliną Kabajewą — rosyjską gimnastyczką, obecnie też deputowaną do Dumy. Podobne pogłoski miały się tyczyć prezenterki Pierwszego Kanału rosyjskiej telewizji — Jekateriny Andriejewej. Wkrótce okazało się, że są to jedynie fałszywe insynuacje. Co więcej, mało kto w Rosji wierzył w ich prawdziwośc, natomiast w wielu zagranicznych mediach urosły do rangi prawdy. Niedługo okazało się, że jest to plotka nowopowstałej gazety Moskowskij koriespondient. W. Putin niejednokrotnie był już obiektem zainteresowania rosyjskiej »żółtej prasy«. Często ukazywał się w mediach w całkiem »codziennych« sytuacjach (na rybach, polowaniu, nierzadko odwiedzał zwykłych ludzi). Dziennikarze dowiedzieli się też, że ulubioną grupą muzyczną byłego prezydenta jest »Lube«.

Popularność Putina jest spowodowana m.in. tym, że w czasie całej prezydentury kontrastował ze schorowanym B. Jelcynem. Dzisiaj poparcie dla W. Putina deklaruje 70-80% Rosjan. Główną przyczyną takiej sytuacji jest utrzymujący się od kilku lat wzrost jakości życia w Rosji, z drugiej strony swoiste odpolitycznienie telewizji (praktycznie brak jest na ogólnorosyjskich kanałach programów politycznych). W urzędach wiesza się portrety prezydenta lub premiera (tak jak kiedyś cara, czy I sekretarza), co często budzi zdziwienie zagranicznych komentatorów. Wielu obserwatorów rosyjskiej sceny politycznej zauważa też pewną zależność między polityką Piotra Wielkiego a działaniami W. Putina, który zresztą niegdyś uznał Piotra I za wzór rosyjskiego władcy. Piotr Wielki uchodził nie tylko za energicznego i silnego władcę, ale także surowego i bezwzględnego cara.

Z serii putinomania początku pierwszej kadencji W. Putina. Po lewej stronie klip Larisy Łyczaginy i Iriny Kozłowej z zespołu Śpiewający razem (ros. Поющие вместе) pt. Takiego jak Putin (ros. Такого как Путин). Zasadniczo piosenka jest po rosyjsku, po zdobyciu względnej popularności nagrano także wersję anglojęzyczną, której zapis znajduje się po lewej stronie. Poniżej przetłumaczony na j. polski fragment rosyjskojęzycznej wersji:

»Widziałam go wczoraj w dzienniku
Mówił, że świat jest smutkiem zasnuty
Z nim wszędzie byłabym bezpieczna!
Teraz chcę tylko takiego jak Putin!
«

Władimir Nabokow

Pisarz rosyjski, tworzący w języku rosyjskim, angielskim i francuskim. Uznawany za jednego z najoryginalniejszych i najbardziej znaczących twórców literatury naszej epoki.

Władimir Władimirowicz Nabokow (ros. Владимир Владимирович Набоков) urodził się w 1899 r. w Sankt Petersburgu w rodzinie arystokratycznej: ojciec pisarza był popularnym liberalnym politykiem; dziadek przez dwanaście lat zajmował urząd ministra sprawiedliwości, a wcześniej jako doradca Wielkiego księcia Konstantego był reformatorem prawa polskiego. W. Nabokow uczył się w elitarnej szkole Teniszewa w Petersburgu — jednej z najlepszych szkół ówczesnej Rosji.

Początki literackie W. Nabokowa nie rokowały wielkich nadziei. Petersburscy krytycy negatywnie ocenili jego poezję i poradzili, aby »trzymał się z daleka od literatury«. W latach 1917-1919 Nabokowowie mieszkali na Krymie. Tutaj młody W. Nabokow zafascynował się lepidopterologią: łapaniem i kolekcjonowaniem motyli, co później żywo oddziaływało na jego twórczość literacką i graficzną. Wskutek zdarzeń rewolucji październikowej Nabokowowie opuścili Rosję, a ich majątek został przejęty przez państwo.

Na emigracji W. Nabokow ukończył studia w Anglii na uniwersytecie w Cambridge, gdzie studiował filologię rosyjską i romańską. Zaczął tworzyć w języku angielskim. Po ukończeniu studiów w 1923 r. przeprowadził się do Berlina, gdzie zamieszkał w rosyjskim środowisku emigracyjnym. Mimo piętnastoletniego pobytu w Niemczech W. Nabokow nigdy nie porzucił swojej niechęci do tego kraju. Pisał: »Nie znałem niemieckiego, nie miałem przyjaciół wśród Niemców, nie przeczytałem też żadnej niemieckiej książki ani w oryginale, ani w tłumaczeniu«. W 1925 r. W. Nabokow ożenił się z Wierą Słonim — Rosjanką żydowskiego pochodzenia, także będącą na emigracji.

W 1926 i 1928 r. W. Nabokow wydał swoje pierwsze powieści: »Maszeńka&lraquo; i »Król, dama, walet«. Przekład obu powieści na język niemiecki zaowocowało sukcesem finansowym. Jednak największą sławę przyniosła mu »Obrona Łużyna«: utwór nie tylko wybitny, ale i ogłoszony najważniejszą powieścią rosyjskiego środowiska emigracyjnego. »Obronę Łużyna« charakteryzuje nakładanie się dwóch światów: rzeczywistego i szachowego. Gdy życie Łużyna, głównego bohatera powieści, zaczyna kolidować z umiejętnościami szachowymi, wyskakuje on przez okno — matuje sam siebie.

W obliczu narastającego faszyzmu w Niemczech Nabokowowie wyjechali do Paryża. Wychowany w duchu liberalizmu i tolerancji W. Nabokow oznajmił: »...nigdy nie wrócę do Niemiec. To ohydny i przerażający kraj.« Po II wojnie światowej wyznał, że chce jednak jeszcze tam powrócić, ale tylko po to, aby zobaczyć byłe hitlerowskie obozy. Nigdy jednak do tej podróży nie doszło. We Francji W. Nabokow napisał kilka utworów po francusku i swoją pierwszą powieść po angielsku: »Prawdziwe życie Sebastiana Knighta«. Odszedł też od j. rosyjskiego, co dla środowiska rosyjskiego oznaczało zdradę rodzimej kultury. Nabokow nigdy nie wspominał też o swoim rodzinnym mieście — Sankt Petersburgu.

W wyniku ataku III Rzeszy na Francję w 1940 r. Nabokowowie uciekli do USA. Kolejne powieści Nabokowa cechował typowy dla niego filozoficzny charakter: nakładające się postacie, podwójne i potrójne tożsamości oraz słabość człowieka. W USA przez blisko dwadzieścia lat Nabokow wykładał na kilku uniwersytetach, w tym najdłużej na Cornell University. W 1945 r. Nabokowowie otrzymali obywatelstwo amerykańskie. Opublikowania w 1955 r. powieść »Lolita« przyniosła niebywałe zyski, co pozwoliło W. Nabokowowi zaprzestać pracy wykładowcy. Mimo początkowych problemów z cenzurą obyczajową, »Lolita« ukazała się wkrótce zarówno w USA, jak i Wielkiej Brytanii. Określenie »nieprzyzwoitej książki« zrobiło swoje i książka szybko stała się bestsellerem na rynkach światowych.

Uzyskana niezależność finansowa pozwoliła W. Nabokowowi przeprowadzić się na stałe do Montreux w Szwajcarii, gdzie mieszkał aż do śmierci w 1977 r. tłumacząc i pisząc kolejne powieści. W. Nabokow, który był początkowo twórcą rosyjskiej literatury emigracyjnej, w drugiej połowie życia stał się twórcą nowego stylu pisarskiego, opartego głównie na kulturze amerykańskiej. Wielką pasją W. Nabokowa było łapanie i kolekcjonowanie motyli. Jego zbiory często były publikowane w amerykańskich czasopismach entomologicznych. Nabokow opracował także własne rysunki ukazujące różne gatunki motyli.

Na język polski zostało przetłumaczonych prawie trzydzieści książek, pierwszą z nich, a zarazem przedostatnią powieścią autora, była »Przejrzystość rzeczy«.

Kamienica, w której urodził się i spędził pierwsze 18 lat życia do dzisiaj stoi w Petersburgu. Na pierwszym piętrze domu otwarto w kwietniu 1998 r. muzeum W. Nabokowa. Wiele tu pamiątek po pisarzu — od rękopisów po okazy motyli oraz ich rysunki wykonane własnoręcznie przez W. Nabokowa. Ekspozycja jest otwarta codziennie od 11 do 18, w soboty i niedzielę od 12 do 17, natomiast zamknięta w poniedziałki. Adres muzeum: Bolszaja Morskaja 47.

Siergiej Iwanow

Polityk rosyjski, obecnie wicepremier. W latach 2001-2007 minister obrony Rosji.

Siergiej Borysowicz Iwanow(ros. Сергей Борисович Иванов) urodził się w 1953 r. w Leningradzie (obecnie Sankt Petersburg). W latach 1970-75 studiował na uniwersytecie na wydziale filologii angielskiej. Stąd swobodnie porozumiewa się po angielsku i szwedzku. Następnie rozpoczął pracę w strukturach KGB i przeprowadził się do Mińska. Po powrocie do Leningradu poznał Władimira Putina (także pracującego wówczas w KGB). Od lat 80-tych pracował w wywiadzie zagranicznym: do 1985 r. w Finlandii, następnie w Kenii. Nieoficjalnie mówi się, że mógł pracować także w Wielkiej Brytanii i Szwecji, zaprzecza temu jednak sam S. Iwanow.

Po upadku Związku Radzieckiego rozpoczął pracę w służbach Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej, w trakcie kilku lat awansował aż na stanowisko Zastępcy Dyrektora Działu Europejskiego. Kiedy w 1998 r. W. Putin został szefem Federalnej Służby Bezpieczeństwa, mianował go swoim zastępcą. A gdy z kolei przechodził na stanowisko premiera, zarekomendował S. Iwanowa na pozycję Sekretarza Rady Bezpieczeństwa. Wreszcie po objęciu przez W. Putina urzędu prezydenta Rosji, w 2001 r. wyznaczył go ministrem obrony. Od 2005 r. S. Iwanow był drugim wicepremierem Federacji Rosyjskiej. W lutym 2007 r. został awansowany na stanowisko pierwszego wicepremiera i »kuratora sił zbrojnych«. Iwanowowi został powierzony szeroki zakres kompetencji, który nie ogranicza się tylko do spraw obronności kraju. Nie ma wątpliwości, że Iwanow został wypromowany dzięki sukcesom politycznym W. Putina. Ministrem obrony został tymczasem Anatolij Sierdiukow, podobnie jak W.Putin i Dmitrija Miedwiediew absolwent prawa uniwersytetu w Petersburgu.

S. Iwanow jest bez wątpienia jednym z najlepiej rozpoznawalnych polityków w Rosji. Jego politykę zna ponad ¾ Rosjan. Wraz z W. Putinem wyciszył konflikt w Czeczenii, gorąco poparł wielomiliardowe kontrakty handlowe na sprzedaż rosyjskiego sprzętu wojskowego do Chin, Indii, a nawet Wenezueli i Algierii. Jednocześnie zaprzeczył, jakoby Rosja sprzedawała technologie wojskowe »na prawo i na lewo«. Za czasów jego urzędowania opracowano także system rakiet balistycznych, który sprawi, jak mówi Iwanow, że »szykowana przez Amerykanów tarcza przeciwrakietowa stanie się bezużyteczna«.

Uwagę rosyjskiej żółtej prasy zwróciły też upodobania wicepremiera. Wiadomo, że jest zagorzałym kibicem moskiewskiego CSKA. Niegdyś regularnie odwiedzał mecze koszykówki i piłki nożnej tego klubu.


Zapraszamy do wysłuchania petersburskich piosenek! Czytając o Petersburgu, słuchaj petersburskiej muzyki. Kliknij.