Car Piotr Wielki

Piotr I był założycielem Petersburga, a jednocześnie reformatorem Rosji. Nieprzypadkowo wiele zapożyczeń w języku rosyjkim datowane jest właśnie na XVIII w.

Przeczytaj więcej!

Święta i rocznice

Dzień miasta, Dzień zwycięstwa, Dzień Rosji... Petersburg to miasto kilkudziesięciu festiwalu. Obejrzyj nagranie z festiwalu »Purpurowe żagle« z 2013 r.

Przeczytaj więcej!

Bursztynowa Komnata

Bursztynowa Komnata znajduje się w Pałacu Jekateryninskim pod Petersburgiem. Jest starsza od samego miasta, a jej historia i zaginięcie jest odzwierciedleniem złożonej przeszłości Petersburga.

Przeczytaj więcej!

Założenie miasta

Historia Petersburga

Przez wieki trwały wojny między państwami Rusi a Szwecją o ziemie nadnewskie. Boje o te tereny toczyły się pod wodzą Aleksandra Newskiego (1240 r., 1242 r.) oraz w wojnie inflanckiej (lata 1558-1583). Dopiero jednak sukces Rosjan w wojnie północnej ostatecznie przywrócił owe ziemie Rosji. Po wygranej Rosji ze Szwedami w bitwach wielkiej wojny północnej i zdobyciu dostępu do M. Bałtyckiego rozpoczęto budowę nowej twierdzy Sankt-Piter-Burch (później zwanej Sankt Petersburgiem), co miało ostatecznie przypieczętować zwycięstwo Rosjan. Co było przed Petersburgiem? Długie lata naukowcy (szczególnie skandynawscy) przekonywali, iż rdzenną ludnością nizin nadnewskich byli Finowie-Ingermanlandowie. Świadectwami tych sądów miały być rzekomo ślady architektury fińskiej i szwedzkiej na tych obszarach. Faktycznie, Szwedzi rozpoczęli kolonizację ziem nadnewskich w 1617 r. (pokój w Stołbowie), dopuszczając się faktycznie ludobójstwa na miejscowej ludności, którą byli Karelowie i Iżorowie.

Za datę założenia miasta uznaje się 27 maja 1703 r. (16 maja 1703 r. wg kalendarza juliańskiego). Tego dnia z polecenia Piotra I na Wyspie Zajęczej (jednej z ponad 60 wysp w delcie Newy) rozpoczęto budowę Twierdzy Pietropawłowskiej. Prace prowadzone były tak szybko, że już pod koniec roku na wałach ziemnych fortecy stanęło 300 armat. Jeszcze w 1703 r. rozpoczęto budowę portu, budynków mieszkalnych, sieci dróg oraz drewnianego domku dla cara, znajdującego się do dziś nad Newą. Piotr kazał ściągnąć pod przymusem na kolonizowane ziemie masy robotników z całego kraju. Przybyło ich tak wielu, że Petersburg rozrastał się w niesamowicie szybkim tempie.

Miasto budowano w niezwykle trudnych warunkach (niskie temperatury w zimie, bagienne podłoże, dzikie, nieznane tereny). Często brakło przedmiotów codziennego użytku, wszystko łącznie z żywnością należało dowozić z południa Rosji. Aby wzmóc konstruowanie nowych budynków w 1714 r. car zabronił stawiać w Rosji murowane domy poza samym Petersburgiem. Miasto rosło w szybkim tępie i z niespotykanym w ówczesnej Europie rozmachem. Początkowo miasto funkcjonowało nieoficjalnie jako Pietropol lub Pietropolis (gr. petros - kamień; polis - miasto).

Wiek XVIII

Historia Petersburga

Dogodne położenie Petersburga dawało carowi nie tylko upragniony dostęp do Bałtyku, ale stanowiło również okno do Europy pozostającej wciąż w obyczajach średniowiecza Rosji. Miało się to jednak szybko zmienić, bowiem Piotr I zaczął przeprowadzać gruntowne reformy państwowe. W 1712 r. Petersburg oficjalnie stał się stolicą Rosji. Piotr myślał o tym fakcie jednak znacznie wcześniej: już 28 września 1704 r. w liście do swego współpracownika, Aleksandra Mienszykowa, pisał, że jedzie do swojej »stolicy Piterburch«. Na polecenie cara najważniejsze instytucje państwowe zaczęto przenosić do Sankt Petersburga. W 1721 r. przeniesiony do Petersburga senat ogłosił cara Piotra Wielkiego Imperatorem Wszechrosji. W 1715 r. otwarto w Petersburgu Akademię Morską, a dziesięć lat później - Akademię Nauk. W 1727 r. otwarto pierwszy most przez Newę.

Po czasach Piotra Wielkiego nastał okres panowania carycy Katarzyny I, będący epoką rozwoju nauki i kultury w Rosji. Ostatnie dziesięciolecia XVIII wieku to czas architektonicznego rozwoju miasta. Rozbudowano wówczas Ermitaż. Sformułowano też zasadę, aby fasady domów były budowane frontalnie do ulic i kanałów, dzięki czemu zabudowa miasta sprawia niezwykle usystematyzowane wrażenie. W połowie XVIII wieku miasto zamieszkiwało blisko 100 tys. ludzi, pod koniec stulecia już blisko 200 tys.

Architekturę pierwszej połowy XVIII wieku w Petersburgu reprezentują takie gmachy jak Admiralicja, Pałac Dwunastu Kolegiów (gdzie dziś mieści się petersburski uniwersytet), sobór św. Piotra i Pawła, pałace w Carskim Siole i Peterhofie. Petersburg stał się wówczas jednym z najpiękniejszych miast w Europie. Natomiast w drugim półwieczu wzniesiono m.in. sobór Nikolski, klasztor Smolny, Pałac Zimowy będący częścią muzeum Ermitażu oraz Pałac Marmurowy, Taurydzki i inne. Uformował się ostatecznie kierunek głównej arterii miasta - słynnego Newskiego Prospektu, który stał się miejscem lokalizacji nowych rezydencji i świątyń różnych wyznań.

Architekci projektowali miasto przyszłości. Regularne ulice wyginają się jedynie na nabrzeżach rzek, kanałów. Miasto powstawało według jednolitego planu i stąd dziś zdumiewa ono harmonijną zabudową i wyważonymi proporcjami. XX-wieczny pisarz rosyjski rodem z Petersburga, J. Brodski w eseju »Przewodnik po przemianowanym mieście« pisał, iż car Piotr I projektując Petersburg używał tylko linijki. A gdy palec mu się ześlizgiwał pojawiały się krzywizny.

Największym architektem Petersburga XVIII w. był Bartolomeo Francesco Rastrelli (1700-1771), syn włoskiego rzeźbiarza, który w 1716 roku przybył do Rosji, gdzie znany był pod imieniem Warfołomieja. Jego architektura zachwyciła carów - jego budynki są bardzo monumentalne, ale jednocześnie sprawiają wrażenie niesamowitej lekkości. Zaprojektował Pałac Letni (nie zachował się do dzisiaj), klasztor Smolny, Pałac Zimowy, a także rozbudował Carskie Sioło oraz Peterhof. Innymi architektami Petersburga byli m.in. A. Woronichin, D. Trezzini, W. Bażenow, C. Kameron, A. Rinaldi, pod ich kierownictwem powstawały pałace, cerkwie, gmachy użytku publicznego, a nawet miejskie kamienice. Wśród budowniczych znalazło się wielu cudzoziemców, przeto w budowie miasta wykorzystywano tradycje architektury rosyjskiej wzbogacane najlepszymi osiągnięciami sztuki zachodnioeuropejskiej.

Wiek XIX

Historia Petersburga

W architekturze początku XIX wieku dominował klasycyzm rosyjski łączący elementy klasycyzmu europejskiego ze wzorami budownictwa rodzimego. W rozwoju ówczesnej architektury dużą rolę odegrało zwycięstwo nad Napoleonem, a więc idee patriotyzmu i poczucie siły. W Petersburgu nie tylko budowano wówczas nowe gmachy, ale także dokonywano zmian zgodnie z nowymi tendencjami w istniejących już budynkach. Takiej gruntownej przebudowie uległa jedna z najokazalszych budowli miasta - pałac Admiralicji. Gmach stracił pierwotny charakter twierdzy i stoczni.

W 1801 r. przy Newskim Prospekcie rozpoczęto budowę Wielkiego Soboru Kazańskiego ze wspaniałą kolumnadą i kopułą w stylu bazyliki św. Piotra w Rzymie. Równie ważnym dziełem tego okresu jest Instytut Górniczy. Architektem obu gmachów był Andrzej Worochin. Jednak największe zasługi dla przebudowy i rozbudowy Petersburga położyli architekci: Karol Rossi, rosyjski budowniczy pochodzenia włoskiego, oraz Wasyl Stasow. Rossi zbudował m.in. Pałac Michajłowski (dziś Muzeum Rosyjskie), Teatr Aleksandyjski, gmach sztabu głównego, a także budynek Senatu i Synodu. Gmach sztabu znakomicie wkomponował się w architekturę miasta. Łączy on szerokim łukiem Newski Prospekt z Placem Pałacowym. Stasow zaprojektował natomiast sobór Preobrażeński i św. Trójcy, koszary na Polu Marsowym, a także Bramę Narwską wzniesioną dla upamiętnienia zwycięstwa nad Napoleonem oraz Wrota Moskiewskie wybudowane na cześć zwycięstw w wojnach z Turcją i Persją. Przebudował także Pałac Zimowy po pożarze w 1837 r.

Sankt Petersburg - mózg Rosji, Moskwa - jej serce, Niżny Nowogród - jej portfel (XIX-wieczne przysłowie rosyjskie). Na początku XIX wieku w Sankt Petersburgu mieszkało już 300 tys. ludzi, a więc więcej niż w Moskwie. Petersburg opisywany przez Napoleona jako mózg Rosji nie był głównym celem ofensywy francuskiej w 1812 roku. Napoleon zaatakował bowiem na starą stolicę, serce Rosji, Moskwę. Dzięki temu Petersburg nie został zniszczony.

W drugiej połowie XIX wieku nastąpił głęboki rozwój przemysłu Petersburga. Wybudowano też połączenie kolejowe Moskwa - Sankt Petersburg. Miasto szybko się rozwijało. W 1853 r. liczyło 0,5 mln mieszkańców, w 1900 r. około 1,5 mln, a w 1917 r. jako Piotrogród 2,5 mln ludzi.

W miarę rozwoju przemysłu rodził się ruch robotniczy. Pojawiła się konieczność budowania gmachów dla celów przemysłowych i handlowych. Z roku na rok wzrastało zapotrzebowanie na budynki mieszkalne. Budownictwo to było jednak uproszczone, funkcjonalne, co nie oznacza, że brakowało w nim motywów dekoracyjnych. Sankt Petersburg był ośrodkiem wczesnej inicjatywy rewolucyjnej w Rosji. Już w 1825 r. wybuchło tu antycarskie powstanie dekabrystów. W latach 1845-49 w Petersburgu działała socjalistyczna organizacja pietraszewców, skupiająca młodych intelektualistów rosyjskich, zwolenników francuskiego socjalizmu utopijnego.

Niezależnie od przemian społecznych i gospodarczych w Petersburgu wznoszono wciąż nowe pałace i budowle sakralne, nadal wielkie i nadzwyczaj efektowne. Charakterystyczny dla tego okresu jest zanik cech klasycyzmu w architekturze. Bogaci kapitaliści, posiadacze ziemscy wznosili także hotele, duże wille, pałacyki. W tym czasie powstał jeden z najbardziej znanych petersburskich hoteli, Astoria oraz willa Matyldy Krzesińskiej, rosyjskiej tancerki polskiego pochodzenia, gwiazdy Teatru Maryjskiego w Petersburgu. Nie brakowało prób powrotu do tradycyjnej architektury. W 1883 roku w Petersburgu wzniesiono ściśle nawiązujący do starego ruskiego stylu cerkwi Wasyla Błogosławionego w Moskwie chram Zmarwtychwstania Pańskiego.

Wiek XX

Historia Petersburga

W 1901 r. Petersburg zamieszkiwało 1,4 mln ludzi. Wciąż budowano nowe dzielnice przemysłowe. 22 stycznia 1905 r. miała miejsce w Petersburgu masakra pokojowej manifestacji robotników przez wojsko carskie na placu Pałacowym. Wydarzenia te zapoczątkowały rewolucję proletariacką w latach 1905-1907. Nie bez powodu w starszych, wydanych w latach 80-tych przewodnikach po Leningrado-Petersburgu pisze się często: »Petersburg to miasto o szczególnym znaczeniu w historii Rosji, miasto trzech rewolucji, z których ostatnia - Wielka Rewolucja Październikowa zapoczątkowała nową erę w życiu nie tylko zacofanego państwa jakim była Rosja, ale również w życiu narodów całego świata«.

Kiedy Rosji przyszło w I wojnie światowej walczyć przeciw Niemcom, germańsko brzmiący Sankt Petersburg przemianowano na Piotrogród. Po obaleniu caratu, kiedy do władzy doszli komuniści, radziecki rząd postanowił przenieść stolicę z burżuazyjnego, carskiego Piotrogrodu do Moskwy (1918 r.).

Po śmierci Włodzimierza Lenina (styczeń 1924 r.) bolszewicy »na prośbę ludzi pracy« nazwali miasto Leningradem. Odtąd carska stolica nosiła imię socjalistycznego wodza rewolucji. Josif Brodski ocenił kolejną zmianę tożsamości miasta następującymi słowami: »Towarzysz Lenin zasługuje w istocie na swoje pomniki choćby dlatego, że uratował miasto od jego zamiany w światową wieś i od hańby utworzenia w nim siedziby własnego rządu [aluzja do przywrócenia roli miasta stołecznego Moskwie]«

Oblężenie Leningradu

Przed 1939 r. w Leningradzie żyło 3,1 mln mieszkańców. Podczas II wojny światowej mieszkańcy okazali nie tylko patriotyzm, ale i wielką odwagę. Niemcy okrążyli miasto, tworząc tzw. Blokadę Leningradu, która trwała 879 dni: od 8 września 1941 do 27 stycznia 1944 r. Dzięki oddaniu ludności miasta, Leningrad nigdy nie został zdobyty przez Niemców. Ułatwiło to kontrofensywę Armii Czerwonej, która rozpoczęła się pod Leningradem 18 stycznia 1944 r. 1 maja 1945 r. miastu nadano imię »bohatera Związku Radzieckiego«. Do 1985 r. medalem »Obrony Leningradu« nagrodzono 1,47 mln osób, w tym 15 tys. dzieci z czasów blokady.

Ofensywę na miasto prowadziły wojska Niemiec, Finlandii i hiszpańskiej Błękitnej Dywizji. Miasto, mimo naporu blisko 725 tys. żołnierzy obroniło się. Brakowało jedzenia. Zmarło 640 tys. mieszkańców, w tym 90% z niedożywienia, a tylko 10% w wyniku bezpośrednich działań wojennych. Większość ofiar Blokady Leningradu pochowano na Cmentarzu Piskariowskim. Zaopatrzenie mogło być przesyłanie tylko drogą powietrzną, a zimą przez skute lodem jezioro Ładoga (tzw. »drogą życia«).

20 listopada 1941 r. został wprowadzony normatyw podziału żywności w oblężonym Leningradzie. Dzienna racja chleba wynosiła:
— dla robotników — 250 gramów
— dla urzędników, dzieci do 12 r. życia — 125 gramów
— dla pracowników straży pożarnej i służb siłowych — 300 gramów
— dla wojsk obronnych (I frontu) — 500 gramów

W czasie samej blokady ewakuowano z miasta 1,3 mln mieszkańców. Fałszywe jest oskarżenie, jakoby J. Stalin zwlekał z ewakuacją »inteligenckiego« miasta. W czasie II wojny światowej w Związku Radzieckim ideologia polityczna miała daleko drugorzędne znaczenie. Np. w czasie oblężenia Moskwy, J. Stalin nakazał lotów nad miastem specjalnemu samolotowi z kopią ikony Matki Boskiej Kazańskiej.

Z Leningradu masowo ewakuowano ludzi nawet w czasie oblężenia. Co więcej — fakt, iż specjalistów od techniki wojennej usiłowano zatrzymać w mieście był spowodowany nie niechęcią do inteligencji władz radzieckich, lecz potrzebą obsługi techniki obronnej miasta. W czasie Blokady Niemcy zniszczyli poprzez ciągły obstrzał i bombardowania jedną trzecią miasta. Dzięki działom dalekiego zasięgu obstrzeliwany przez Niemców był nawet Prospekt Newski. Szkody starano się szybko naprawiać. Mimo oblężenia działały teatry, tramwaje. Już 2 lata po wojnie, w 1947 r. większość zniszczonych obiektów była odbudowana.


Lata komunizmu w Rosji, tak przed - jak po wojnie, nie były dla Petersburga (wówczas Leningradu) okresem świetności. Socjalistyczna zabudowa na szczęście nie zeszpeciła centrum miasta, ale na jego przedmieściach czy nawet nad samą Newą powstały szare bloki. Sowiecki rząd przeznaczał jednak mało pieniędzy na konserwację wielkiego, historycznego centrum miasta. Po II wojnie światowej powstały nowe dzielnice (prospekt Primorski i Fryderyka Engelsa, plac Lenina). W całą zabudowę Petersburga całkiem wpasował się 3,5-kilometrowy Prospekt Moskiewski, którego budowę rozpoczęto jeszcze w XIX wieku.

Petersburskie metro rozpoczęto budować jeszcze przed atakiem Niemiec na ZSRR — w 1941 r. Z racji na działania wojenne budowę na początkowym etapie wstrzymano, a pierwszą linię ukończono w latach 1946-1955.

Na kilka miesięcy przed rozwiązaniem ZSRR (12 czerwca 1991 r.), wśród mieszkańców »północnej stolicy« przeprowadzono referendum, w którym 54% ludności miasta opowiedziało się za powrotem do pierwotnej nazwy. Podobnie do historycznych nazw powróciły wówczas miana wielu obiektów: 39 ulic, 3 stacji metra, 6 mostów i parków. W 1990 r. na listę światowego dziedzictwa UNESCO wpisano zabytkowe centrum Sankt Petersburga i kompleksy podmiejskich rezydencji carskich. Zgodnie z nowym podziałem administracyjnym z 1992 r. jest to miasto wydzielone o statusie podmiotu w Federacji Rosyjskiej. Jak pokazał sondaż z 1993 r. - 75% petersburżan było za podniesieniem statusu miasta do poziomu republiki autonomicznej. Od 1997 r. Petersburg organizuje Międzynarodowe Forum Ekonomiczne. Od 2005 r. jest ono pod auspicjami prezydenta Rosji.

Wiek XXI

Historia Petersburga

W 2003 r. petersburżanie obchodzili trzechsetlecie swojego miasta. Wówczas do Petersburga przyjechało blisko 50 światowych przywódców oraz przedstawicieli organizacji międzynarodowych. Jubileusz był okazją do promocji, a jednocześnie remontu miasta. Uroczystości odbywały się przez cały rok, jednakże główne imprezy jubileuszowe obchodzono od 24 maja do 1 czerwca. Rok 2003 UNESCO ogłosiła rokiem Sankt Petersburga.

W lipcu 2006 r. w Petersburgu odbył się zjazd grupy ośmiu najbardziej uprzemysłowionych państw świata (G8) w związku z objęciem na rok przewodnictwa w tej organizacji przez Rosję. Wysocy goście mieszkali w Pałacu Konstantynowskim w Strielni. W 2013 r. Peterburg gościł forum G20 — zjazd przedstawicieli grupy 19 najbardziej wpływowych państw i UE.

W 2011 r. oddano do użytku 142-kilometrową obwodnicę miasta (A118). Oprócz oczywistych plusów, ukończenie obwodnicy spowodowało 2-3 krotny wzrost cen w jej (niebezpośrednim, ale bliskim) sąsiedztwie. Obwodnica liczy 106 mostów, tuneli i estakad, najdłuższy most (przez Newę) ma prawie 3 km długości.

We wrześniu 2012 r. urodził się 5-milionowy petersburżanin. W 2013 r. miasto liczyło już 5,028 mln mieszkańców. 26 maja 2013 r. z okazji 310-lecia miasta na placu św. Izaaka zorganizowano masowe śpiewy pod akompaniament orkiestry symfonicznej. 14 petersburskich piosenek zaśpiewało około 4,3 tysiąca osób.



Na marginesie

  • Miasto na kościach? Niezwykle powszechnym jest pogląd, iż Petersburg został zbudowany na kościach robotników, chłopów i niewolników. W większości ten pogląd został ugruntowany przez ówczesnych działaczy politycznych z Europy Zachodniej, będących negatywnie nastawionych do cara-reformatora. Przekonywali oni, iż przy budowie miasta mogło zginąć od 30 000 do 300 000 ludzi. W latach 50-tych działacze radzieccy chcąc przekonać o ofiarach caryzmu przeprowadzili zakrojone na wielką skalę badania geologiczne i historiograficzne w Obwodzie Leningradzkim. Paradoksalnie - ich wyniki pokazały, iż przy budowie miasta w większości pracowali najęci robotnicy, a więcej ofiar niż budowa Petersburga pochłonęło wzniesienie pałacu w Oranienbaumie nieopodal miasta.
  • Pierwszy...
    1727 - most przez Newę, a zbudował go nie kto inny jak Stanisław Kierbedź, polski inżynier
    1803 - Rosjanin wyrusza na wyprawę dookoła świata (Iwan Kruzensztern, z samego Petersburga)
    1837 - pociąg w Rosji: linia Sankt Petersburg - Carskie Sioło
    1873 - raz użyto elektryczności do oświetlenia ulic
    1895 - samochód wyjechał na ulice Petersburga
    1907 - tramwaj wyjechał na regularny przejazd
    1911 - sygnał nadany przez telewizję na świecie (petersburski automat miał kineskop wielkości znaczka pocztowego)
    1936 - trolejbus wyjechał na regularny przejazd
  • Dwa stulecia miasta
    Tak 200 lat istnienia Petersburga opisuje Aleksiej Tołstoj:
    » Jak sen minęły dwa stulecia: Petersburg położony na krańcu ziemi, na błotach i odłogach, marzył o światowej sławie i władzy, jak gorączkowe widzenia przesuwały się przewroty pałacowe, zabójstwa carów, triumfy i krwawe kaźnie (...).
    Petersburg żył burzliwie - chłodnym, pełnym przesytu życiem Północy. Fosforyczne noce letnie, wariackie, lubieżne i bezsenne noce zimowe, zielone stoły i szmer złota, muzyka, kręcące się za oknami pary, wściekłe trójki, Cyganie, pojedynki o świcie i - przy świście wiatru i przeraźliwym wyciu piszczałek - parada wojskowa przed wzbudzającym przerażenie spojrzeniem bizantyjskich oczu imperatora. Tak żyło miasto. W ostatnim stuleciu z niewiarygodną szybkością realizowano potężne zamierzenia. Z niczego wyrastały milionowe fortuny. Z kryształu i cementu budowano banki, music halle, wrotniska, wspaniałe restauracje (...). Śpiesznie otwierano kluby karciane, domy schadzek, teatry, kinematografy, lunaparki. Inżynierowie i kapitaliści pracowali nad projektem nowych, wspaniałych budowli, niedaleko Petersburga, na nie zamieszkałej wyspie.«
  • Leningrad w Petersburgu. W czasach sowieckich wiele było pomysłów na przemianę carskiej stolicy Rosji w miasto-symbol komunizmu i samego W. Lenina. Nie chodzi tu tylko o imię miasta. Ostatecznie jednak Petersburg pozostał bez pomnika J. Stalina w Twierdzy Pietropawłowskiej, W. Lenina na placu Pałacowym i S. Budionnego na placu Izaaka.

    W latach 20-tych ubiegłego wieku zamierzano zastąpić figurę anioła na szczycie kolumny Aleksandra I na placu Pałacowym posągiem W. Lenina. Idea została zaniechana, gdy S. Eisenstein zdecydował się nakręcić film o rewolucji w Petersburgu, a szturm na pałac Zimowy nie mógł się przecież dokonać pod kolumną wodza rewolucji.

    W latach 30-tych XX stulecia bliski wprowadzenia był też projekt metamorfozy Twierdzy Pietropawłowskiej. Zamierzano podmienić figurę złotego anioła ze szczytu soboru św. Piotra i Pawła 3-metrową figurą J. Stalina. Warto zauważyć, że stałoby się to jeszcze za życia sekretarza generalnego KPZR. Jedynie dyrektor Ermitażu, M. Artamonow, uprzedził władze miasta. Ostrzegł, iż figura na szczycie soboru odbija się do góry nogami w wodach rzeki Newy. A żaden sympatyk J. Stalina nie chciał widzieć jego monumentu w takiej pozie. W taki sposób anioł z soboru św. Piotra i Pawła został ocalony.

    Analogiczna historia tyczy się monumentu Mikołaja I z placu Izaaka. Zechciano zastąpić twarz cara, licem S. Budionnego - marszałka ZSRR. Mało kto chciał się jednak podjąć takiej konwersji. Śmiano się, iż być może koń, który opiera się w przypadku owego postumentu jedynie na dwóch tylnych nogach, nie udźwignie tęższego S. Budionnego.

  • Symfonia Leningradzka. Wysłuchaj III częśći VII Symfonii, tzw. »Leningradzkiej«, która ilustruje oblężenie Petersburga w czasie II wojny światowej:
    VII Symfonia C-dur.
    Utwór stworzony przez petersburżanina - Dmitrija Szostakowicza w latach 1941-42 w domu Benua w Petersburgu (Kamiennoostrowskij Prospekt 26-28). Symfonii słuchano w oblężonym Petersburgu.

  • Oblężenie Leningradu. Najgorszym skutkiem okrążenia miasta przez Niemców był brak pokarmu. Niedożywienie było główną przyczyną śmierci w ówczesnym Petersburgu. Fotografia z archiwum G. Szuklina.
  • Droga życia. Celem dostarczania pożywienia do okrążonego miasta, zorganizowano tzw. Drogę życia, która przebiegała zimą po skutym lodem J. Ładoga, na wiosnę - po wodzie. Ciężarówki były bobardowane i ostrzeliwane przez siły fińskie i niemieckie, część tonęła. Tym niemniej do miasta przetransportowano 361 tys. ton towarów (głównie mąki, kasz, koncentratów), a wywieziono 550 tys. leningradczyków, głównie dzieci.
  • Polska ma Pendolino, Rosja ma Sapsana. Od 2009 r. linię kolejową Petersburg-Moskwa obsługują pociągi Sapsan rozwijające prędkość do 250-300 km/h. Zastąpiły one używane na tej linii ciężkie radzieckie ER-200, które notabene też wolne nie były (maks. 180-200 km/h). Podróż do Moskwy Sapsanem trwa poniżej 4 h (650 km). Po ukończeniu nowej magistrali w 2017 r. Sapsan będzie mógł rozwijać prędkość nawet 400 km/h.